Hoe belangrijk is winnen in de jeugdsport?

Joyce Jansen, kinder- en jeugdpsycholoog en sportpsycholoog

De druk om te presteren kent Joyce Jansen niet alleen van de verhalen uit haar eigen praktijk als kinder- en jeugdpsycholoog en als sportpsycholoog VSPN. Als topsporter beoefende ze haar sport Baton Twirling op internationaal niveau. Echter: de druk om te presteren brak haar op en ze verloor haar plezier en motivatie.

Op haar negentiende stopte ze abrupt. Een keuze waar ze overigens geen spijt van heeft. Het was de aanzet om bondscoach van de Nederlandse equipe Baton Twirling te worden en een eigen praktijk op te bouwen als sportpsycholoog. Als professional en ervaringsdeskundige helpt ze nu topsporters, jonge talenten en hun ouders, maar ook recreanten en trainers. 

Tips voor coaches
  • Leer kinderen dat verliezen niet hetzelfde is als falen. Verliezen moet geen bedreiging van de eigenwaarde zijn.
  • Help kinderen om hun prestaties op een juiste manier te evalueren en te vieren. Verliest een kind, leg dan nadruk op het goed uitvoeren van bepaalde tactische afspraken.
  • Creëer gelijke competities. Zorg dat kinderen aan elkaar gewaagd zijn.
  • Geef het juiste voorbeeld: plaats winnen in perspectief. Bedenk dat je als coach een rolmodel bent.
  • Geef het juiste voorbeeld; fair play is belangrijker dan winnen.
  • Oefen niet te veel druk uit. Als coach mag je best benadrukken dat streven naar winst belangrijk is, maar jonge sporters mogen nooit het gevoel hebben dat winnen moet.
  • Laat merken dat inzet een belangrijke graadmeter is.
  • Stel individuele en haalbare doelen.
  • Complimenteer en beloon.
  • Schenk aandacht aan de verliezers.
Tips voor ouders
  • Stel de juiste vragen na afloop van een wedstrijd. De uitslag zegt niets over hoe een kind de wedstrijd heeft beleefd.
  • Luister naar de persoonlijke wedstrijdbeleving van uw kind. Vang een kind goed op.
  • Beperk het geven van kritiek. Een kind hoeft niet steeds herinnerd te worden aan een verloren wedstrijd. Herinner ze aan het feit dat je juist veel kunt leren van verloren wedstrijden.
  • Geef kinderen onvoorwaardelijk vertrouwen. Laat zien dat je trots bent.
  • Help een kind te relativeren. Na afloop van een wedstrijd staat een kind meestal niet open voor analyses. Praat dan liever over wat wel goed ging in een wedstrijd en plaats zaken in het juiste perspectief. 

Plezier
‘Achteraf gezien was stoppen met mijn sportcarrière misschien niet nodig geweest’, vertelt Jansen in haar praktijk in Oisterwijk. ‘Als ik toen geweten had wat ik nu weet, had ik misschien meer plezier kunnen halen uit mijn sport’. En plezier is waar het om draait, zo weet ze.

‘Dat zien ouders van sportende kinderen overigens soms anders. Het kan zijn dat ouders hun kind graag zien presteren. Ze leggen dan vaak veel nadruk op het resultaat van een wedstrijd. Door een sport alleen als wedstrijdsport te zien, zijn kinderen veel taakgerichter. Kinderen voelen zich wel aangetrokken tot competitie en vergelijken zich graag met elkaar. Maar winnen is niet hun hoofddoel. Dat bestaat meer uit het aanleren van nieuwe vaardigheden. Zelfvertrouwen ontlenen ze aan het verbeteren van zichzelf en niet aan het winnen van een wedstrijd.’

Niet eenvoudig
‘En dat is een belangrijk gegeven. Volwassenen die blijven sturen op alleen presteren en winnen, hebben een negatieve invloed op het zelfvertrouwen van jonge sporters. Het is niet eenvoudig om als ouder of trainer het kind kind te laten zijn, maar tegelijk op te leiden tot wedstrijdniveau. Het plezier hebben en behouden is echter het allerbelangrijkste.’

‘Ik zie gelukkig steeds vaker dat het begrip “positief coachen” (*) steeds meer terrein wint. Toch kan het beter. Ouders en trainers denken en werken nog vaak te resultaatgericht. Ze zien winnen als een belangrijke voorwaarde voor de sportieve ontwikkeling van het kind. Deze manier van denken kan ertoe leiden dat winnen gelijk wordt gesteld aan succes en verliezen aan falen. Ik probeer hun te laten zien dat het accent op de taak gericht moet zijn en niet (alleen) op het eindresultaat.’

Ouders en coaches doen er goed aan om meer nadruk op talentontwikkeling te leggen. Hierdoor kunnen de individuele kwaliteiten van een sporter optimaal tot bloei komen en kan ieder kind eigen, haalbare doelen nastreven. Het optimaal presteren en de maximale inzet, moeten vooropstaan en winnen op de tweede plaats.’

‘Trainers geef ik mee dat coachen betekent: het beste uit ieder kind halen. Geef dus niet alle aandacht aan de talentvolle kinderen, maar heb ook oog voor kinderen die minder goed presteren. Benoem wat goed is. Natuurlijk, confronteren is soms ook nodig, maar doe het voorzichtig.’

‘Houd de jonge sporter goed in de gaten. Gedraagt een kind zich opeens heel anders, gaan de trainingen goed, maar de wedstrijden slecht, dan kan er een probleem zijn. Ook als er minder hard wordt gewerkt, er meer fouten worden gemaakt of een kind smoesjes verzint om niet te hoeven trainen, kan het zijn dat het plezier ontbreekt. Kortom: leg nadruk op het plezier in het spel en het verbeteren van prestaties en de maximale inzet van je sporters. Dan coach je positief!’

Dat positief coachen van belang is, blijkt wel uit onderzoek. Alleen dan zoeken de kinderen het sportveld steeds weer op. En dat is belangrijk, want dat sportveld is nog altijd bij uitstek de plek om te leren omgaan met winnen en verliezen, samen te werken en nieuwe vaardigheden op te doen. Jansen zelf weet nu waar het misging en zij haar plezier verloor.

‘Het kwam niet doordat m’n ouders of trainster te veel druk uitoefenden. Het lag vooral aan mezelf. Vanwege m’n streven naar perfectie, was het nooit goed genoeg en dat maakte me heel erg onzeker tijdens wedstrijden. Hierdoor ook kwamen alle gemaakte trainingsuren niet tot uiting op de belangrijke momenten en nam het plezier in razend tempo af.’

Met haar kennis en ervaring helpt ze anderen om dat plezier wel te behouden. 

Praktijk voor sportpsychologie,
kinder- en jeugpsychologie Joyce Jansen

 

 
Sleep hier een bestand heen. Het uploaden van bestanden wordt door uw browser niet ondersteund.




Er zijn nog geen reacties geplaatst